تأملی بر مسأله امنیت و ابزارهای ایجاد آن در عصر امام علی (ع)

نوع مقاله : عنوان و چکیده و متن مقاله

نویسنده

چکیده

امنیت از جمله مسائلی است که در طول زمان، همزاد جوامع انسانی کوچک و بزرگ بوده و جست‌وجو و دستیابی بر آن، از مهم‌ترین کشش‌ها و انگیزه‌های انسانی به شمار می‌رفته است؛ زیرا این کشش، با جوهر هستی انسان پیوندی ناگسستنی دارد. بنابراین، از قبایل کوچک جوامع اولیه گرفته تا دولت‌های کوچک و بزرگ و امپراتوری‌های باستان در طول تاریخ، هیچکدام با مفهوم امنیت بیگانه نبوده‌اند. البته، در تعریف امنیت و شیوه برقراری آن، هر یک از جوامع به فراخور بینش و نگرش خود نسبت به انسان و جایگاه و ارتباط او با جهان هستی، عمل کرده‌اند. امنیت گاهی فی نفسه به عنوان ارزشی مطلوب تلقی شده و گاهی به عنوان وسیله‌ای برای رسیدن به مطلوب‌های دیگر مد نظر قرار گرفته است. در این پژوهش، نگارنده سعی نموده با تأملی کوتاه بر مسأله امنیت در دوران خلافت حضرت علی (ع)،چگونگی و شیوه اجرای آن را از منظر سیرهء عملی و نظری آن امام حق، مورد بررسی و مداقه قرار دهد؛ زیرا به نظر نویسنده، از آنجا که قلمرو جغرافیایی امیر مؤمنان(ع) منطقه وسیعی را در برمی‌گرفت و شامل اقشار و گروه‌های اجتماعی مختلف و متنوع از نظر زبان و نژاد بود و نیز با توجه به اعتقاد خود امام(ع)که «مملکت‌داری جز به تدبیر و انتظام باقی نمی‌ماند و از مملکت‌داری و فرماندهی‌گریزی نیست»؛ایشان نمی‌توانست به مسائل مختلف حکومتی و سازماندهی ارکان و عناصر متشکله آن و ضرورت برقراری ثبات، امنیت و نظم و آرامش در جامعه مسلمین کم توجه باشد. عملکرد علی(ع)در طول پنج سال زمامداری، مبین اهمیت برقراری امنیت برای حفظ حیات اجتماعی آحاد مردم است. لذا شکل‌گیری سازمان‌ها و نهادهای جدیدی چون دیوان مظالم، شرطه الخمیس، محبس و نظایر آن، به عنوان ابزارهای مؤثر در ایجاد نظم و امنیت در جامعه، در راستای تحقق عدالت اجتماعی شکل می‌پذیرد؛ چرا که اصل‌محوری در پذیرش خلافت از سوی امیر مؤمنان و روح حاکم بر تمامی اقدام‌های حکومتی ایشان، ستاندن حق محرومان از ظالمان و اجرای عدالت همگانی و فراگیر و احقاق حقوق بشریت و رفع بدبختی اجتماعات بوده است.


کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

.

نویسنده [English]

  • . .