بررسی عوامل موثر بر قانون‌گریزی و ارائه راهکارهای پیشگیرانه(مورد مطالعه: شهر گرگان)

نوع مقاله : مقاله مستخرج از طرح پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار رشته جامعه شناسی و عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی گرایش اقتصاد و توسعه دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان، مشهد، ایران.

3 دانشیار حقوق و جزا و جرم‌شناسی و عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران.

چکیده

هدف: حفظ نظم اجتماعی در جامعه مستلزم وجود قانون و حاکمیت قانون است که نشأت گرفته و بر خواسته از تکالیف اجتماعی و اخلاقی است؛ بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی و ارائه راهکارهای پیشگیرانه در شهر گرگان انجام شد.
روش: تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی است و به روش پیمایشی انجام شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. جامعه آماری کلیه شهروندان بالای 15 سال ساکن شهرستان گرگان در سال 1399 بودکه حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران به تعداد 395 نفر شد. ضریب آلفای کرونباخ برای آزمون پایایی 76/. به دست آمد.
یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان داد که از بین عوامل هفت‌گانه قانون‌گریزی برحسب میزان همبستگی به ترتیب اولویت اعتماد اجتماعی (562/0-)، پیوند اجتماعی (465/0)، پنداشت از قانون‌شکنی (253/0-)، احساس آنومی (291/0) و شرمساری اجتماعی (374/0) بودند و متغیرهای نظارت و کنترل اجتماعی غیررسمی و آگاهی از قانون نتوانست سهمی از تبیین قانون‌گریزی را به خود اختصاص بدهد و بر این اساس از معادله کنار گذاشته شدند. ضریب تعیین ( ) به دست آمده در ارتباط با قانون‌گریزی برابر با 73/0 شد.
نتایج: در منطقه مورد بررسی نتایج نشان می‌دهد، توجه به مسائلی از جمله بالا بردن اعتماد اجتماعی در بین شهروندان، پیوند اجتماعی و کاهش احساس آنومی می‌تواند تأثیر بسزایی در کاهش قانون‌گریزی و پیشگیری از آن را ایفا نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating the factors affecting lawlessness and providing preventive solutions (Case study: Gorgan)

نویسندگان [English]

  • Alireza Heidarnejad 1
  • Maryam Sadat Afkhami Mostafavi 2
  • Mehdi moghimi 3
1 Assistant Professor in sociology, Faculty Member of the Institute of Law Enforcement Sciences and Social Studies, Tehran, Iran (Corresponding Author).
2 PhD Candidate in Sociology, Economics and Development, Islamic Azad University, Quchan Branch, Mashhad, Iran.
3 Associate Professor in Criminal Law and Criminology, Faculty Member, Amin Police University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Background and objective: Maintaining social order in society requires the existence of law and the rule of law, which originates from the demands of social and moral duties. Therefore, the present study was conducted to investigate the factors affecting lawlessness and provide preventive solutions in Gorgan.
Method: In terms of its objectives the present study is of an applied research type and was conducted using survey method. A researcher-made questionnaire was used to collect data. The statistical population was all citizens over 15 years old living in Gorgan in 2020.  The sample size was set at 395 individuals using the Cochran's formula. Cronbach's alpha coefficient for the reliability test was obtained as 0.76.
Findings: The results of this study showed that among the seven factors of lawlessness in terms of the degree of correlation were the priority of social trust (-0.562), social bond (0.465), the notion of law-breaking (-0.253), sense of anomie (0.291) and social embarrassment (0.374) and the variables of informal social monitoring and control and knowledge of the law could not account for the explanation of lawlessness and were therefore excluded from the equation. The coefficient of determination () obtained in relation to lawlessness was equal to 0.73.
Results: In the study area, the results show that paying attention to issues such as increasing social trust among citizens, social bonding and reducing the sense of anomie can play a significant role in reducing and preventing lawlessness

کلیدواژه‌ها [English]

  • law
  • lawlessness
  • prevention
  • Golestan city
  • افشانی، علیرضا. (1390). میزان قانون‌گرایی دانش‌آموزان و عوامل مرتبط با آن. مجله تحلیل اجتماعی، 4(61): 131-158. قابل بازیابی از: https://jsoa.sbu.ac.ir
  • اصغر زاده، سمیه؛ شایگان، فریبا. (1394). رویکردی چند عاملی به قانون­گریزی. فصلنامه پژوهش­های دانش انتظامی، 4 (69): 1-16. قابل بازیابی از

http://ensani.ir/fa/article/360831/

  • چلبی، آزاده. (1396). فساد و مقبولیت قانون از منظر جامعه‌شناسی حقوق. تهران: نشر نی.
  • چلبی، مسعود. (1385). تحلیل اجتماعی در فضای کنش، تهران: نشر نی.
  • حاصل، حکیم. (1397). بررسی عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی در شهر پیرانشهر. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی گروه علوم اجتماعی.
  • ربیعی، علی. (1383). بررسی تبیین جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر نگرش جوانان به قانون‌گریزی (جوانان 14 الی 29ساله شهر بروجن). فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، 6(7): 96. قابل بازیابی از:  http://journals.police.ir
  • رضایی، محمد. (1384). میزان، نوع و عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی. مجله جامعه‌شناسی ایران، 3(6): 47-69. قابل بازیابی از:  http://www.jsi-isa.ir/article/25402
  • رضایی، محمد؛ عباد اللهی، حمید. (1385). جامعه بی‌انضباط؛ فرا تحلیل قانون‌گریزی در ایران. فصلنامه مطالعات ملی، 3(27): 67-92. قابل بازیابی از:

http://rjnsq.sinaweb.net/article/100781

  • زارعی، بهزاد. (1398). بررسی نقش عوامل اجتماعی – اقتصادی و فرهنگی مؤثر بر قانون‌گریزی (مورد مطالعه جامعه شهری ایلام). پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی گروه جامعه‌شناسی.
  • عشایری، طاهر؛ عباسی، الهام؛ نطقی کاشانی، علیرضا و پیر حیاتی، نرگس. (1394). بررسی عوامل اجتماعی- فرهنگی مؤثر بر قانون‌گریزی شهروندان استان اردبیل. فصلنامه پژوهش‌های دانش انتظامی، 17(69): 171-194. قابل بازیابی از:

http://pok.jrl.police.ir/article/11404

  • گیدنز، آنتونی. (1373). جامعه شناسی. ترجمه منوچهر صبوری. تهران: نشر نی.
  • محسنی، منوچهر. (1378). بررسی گرایش به اطاعت از قانون در ایران در قانون‌گرایی و فرهنگ عمومی. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  • مرتن، رابرت. (1383). ساختار اجتماعی و بی‌هنجاری، در کتاب نظریه‌های بنیادی جامعه‌شناختی. ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.
  • میرزایی، احمد و محسنی، رضا علی (1396). قانون‌گریزی و پیوندهای اجتماعی (مورد مطالعه: شهر اهواز). فصلنامه نظم و امنیت انتظامی، 1 (17): 84-108. قابل بازیابی از:

http://journals.police.ir/article/9908

  • ناصری، صمد؛ ربانی، رسول و صداقت، کامران. (1398). بررسی سرمایه اجتماعی و انواع قانون­گریزی. فصلنامه رفاه اجتماعی، 5(18): 23-1. قابل بازیابی از:

https://refahj.uswr /10082.ac.ir

  • ناطق پور، سعدیه. (1391). تحلیل محتوای کتب دوره ابتدایی از نظر توجه به آموزش قانون‌گرایی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه کردستان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی گروه علوم تربیتی.
  • Agrast, M .D; Juan Carlos Betero, J. M; Alejandro ponce, S. (2014). Wjp Rule of Law Index 2014 washington D. C ;the world justice Project accessible at; //data.worldjusticeproject. Org.
  • Braithwaite J. (1989). Crime,Shame and Reintegratoin. Cambridge; Cambridge University Press.
  • Braithwaite, J. (2002). Restorative Justice & Responsive Regulation.Oxford University Press.Inc.
  • Liuking Shang and Glonti, (2018). The correlation between law and behavior As pillars of Human society.ISPS, 6 (3): 184-192.
  • Logenkovan,V. (2008). Thieves of the law and The Rule of Law in Georgia, Cornell university press.
  • Franzese, J. (2015). The sociology of deviance;differences,tradition, and stigma,publisher .LTD, SPRINGFIELD.ILLINOIS.
  • Alan Riiska, S. (2004). The Analytical sociology of Law and Grime; How people and Their Actions Become criminal, Submitted to the faculty of the college of Arts and sciences of American University in partial Fulfillment of Reqirement for the Degree of Doctor of Philosphy in sociology. American University LIBRARY.
  • Richard, Vermeulen Sandra, C. (2004). Tolerance for Law violations and social projection among Offenders and NonOffenders,Criminal justice and Behavior,Vol 38(10):1028- 1041. At Retrieved:

https://www.scirp.org/0093854811416738.

  • Turner Jonatan, H. (1989). Theory building in sociology: assessing theoretical cumulation. Oxford: Basil Blackwell.
  • Siegel Larry, J. (2001). Criminology; Theories,Patterns and Typologies, Wadsworth, A division of Thomson Learning.Inc. At Retrieved: Web;htto//www.Thomsonrights.com.
  • Hirschi,T.(1969). Causes of delinquency. Berkeley, CA; university of California Press.
  • Ferrer, (2007). Breaking the Law when others do:a modle of Law enforcement with Externalities,Department of Economics Vanderbilt University, 3(5): 22.
  • Sykes Gresham, M; and David, M. (1957). Techniq ues of Neutralization, in Henry N. Pontell (ed), social Deviance, New jersey: prentice-Hall, 123-136.
  • Tyler Tom, R. (2001).Trust and Law–Abidingness; A proactive modle of social Regulation. centre for Tax system integrity Reserch school of social sciences Australian National University Canberra. ISSN 1444-8211.
  • Tyler,Tom. R. (2003). Procedural justice legitimacy and the effectiveness of law,crimeand justice. 30(8): 431-505.
  • TylerTom , (2006). why people obey the law, Princeton university press.
  • Thie, (2005). Sociology; A Brief introduction, Boston, MA 02116.
  • Merton, R .K . (1998). social theory and social structure, free press, 125-133.
  • Parsons, (1951). the social system, free press,London, pp.301- 306.
  • Heydari, A; Teymoori, A; Mohamadi, B; Sarhadi, (2013) .The Effect of socioeconomic status and Anomie on lllegal Behavior, Asian social science, 9(2):63-69.
  • Frunling, H. (2013). A memorandum on the Rule of Law and Criminal Violence in Latin America.
  • Scott Robert, (2000). The Limits of Behavioral Theories of Law and Social Norms, 10(4): 17-18.