طراحی مدل جامع کاهش قاچاق سوخت در کشور با تأکید بر نقش فناوری اطلاعات

نوع مقاله : مقاله مستخرج از پایان نامه

نویسندگان

1 مسئول پژوهش و فناوری دانشگاه جامع علمی کاربردی استان یزد. دکتری مدیریت صنعتی – تولید و عملیات دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشیار دانشکده مدیریت، دانشگاه میبد، میبد، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت، گروه مدیریت فن‌آوری اطلاعات، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران.

4 دانشجوی دکتری رشته مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، گروه مدیریت صنعتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: مسئله قاچاق سوخت در کشور به ­عنوان یکی از مهم­ترین موضوعات مورد بررسی در دستور کار تمامی نهاد­ها قرار گرفته است. زمینه­ یابی و کنترل قاچاق سوخت در کشور خواهد توانست تا از هدر رفت بسیاری از منابع پولی و انسانی پیشگیری کند. هدف از این پژوهش طراحی مدل ساختاریافته­ ای است تا با استفاده از نقش مؤثر فن‌آوری اطلاعات به کاهش قاچاق سوخت در کشور منتهی شود.
روش پژوهش: به­ منظور انجام تحقیق، در مرحله اول 14 عامل مؤثر بر کاهش قاچاق سوخت در کشور شناسایی شد. سپس با استفاده از نظرات 76 تن از خبرگان قاچاق سوخت در کشور، از طریق پرسش­نامه مقایسات زوجی اقدام به تعیین روابط میان هر یک از عامل­ ها شد. به منظور طراحی مدل ساختارمند از روش مدل­ سازی ساختاری تفسیری استفاده شده است. در ادامه با استفاده از پرسشنامه شامل 56 سؤال اقدام به برازش مدل مفهومی شکل گرفته با استفاده از مدل­ سازی معادلات ساختاری شد.
یافته ­ها: یافته­ های پژوهش نشان از قرارگیری 14 عامل شناسایی شده در پژوهش در 5 سطح کلی دارد. عامل­ های اصلاح قیمت‌‌‌های داخلی سوخت و متناسب‌‌‌سازی آن با نرخ‌های بین‌المللی با هدف کاهش حاشیه سود قاچاق سوخت، استفاده از ابزارها و فن‌آوری‌های روز برای کنترل قاچاق سوخت مانند سامانه RFID، ارائه برنامه منسجم و یک­پارچه در موضوع قاچاق سوخت و ضرورت هم­گرایی دستگاه‌های مسئول به­ عنوان عامل­ های شروع­ کننده در کاهش قاچاق سوخت کشور، به عنوان عامل های آغازگر در مدل شناسایی شدند.
نتیجه­ گیری: استفاده مناسب و ساختاریافته از تمامی عامل­های مؤثر بر قاچاق سوخت کشور؛ خواهد توانست به ایجاد یک بستر سالم در این زمینه کمک کرده و تصمیم­ گیران کلان کشور را در کاهش هدر رفت منابع از داخل کشور یاری کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Designing a Comprehensive Model for Reducing Fuel Smuggling in the Country with Emphasis on the Role of Information Technology

نویسندگان [English]

  • Ali Saffari Darbarzi 1
  • Hossein u Sayyadi Tooranlo 2
  • Mohsen Lalehzar Tafti 3
  • Pourya Malekinejad 4
1 Head of Research and Technology, Yazd University of Science and Technology, PhD in Industrial Management - Production and Operations, Yazd University, Yazd, Iran
2 Associate Professor, Department of Industrial Management, Meybod University, Meybod, Iran.
3 MA student, Faculty of Management, Department of Information Technology Management, University of Science and Art, Yazd, Iran
4 PhD Candidate in Industrial Management, Faculty of Economics, Management and Accounting, Department of Industrial Management, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده [English]

Background and objectives: The issue of fuel smuggling in the country is one of the most important issues on the agenda of all institutions. Finding and controlling fuel smuggling in the country will be able to prevent the waste of many monetary and human resources. The purpose of this study is to design a structured model to reduce the fuel smuggling in the country by using the effective role of information technology.
Methodology: In order to conduct the research, in the first phase, 14 factors affecting the reduction of fuel smuggling in the country were identified. Then, using the opinions of 76 fuel smuggling experts in the country, the relationship between each of the factors was determined through a pairwise comparison questionnaire. In order to design a structured model, interpretive structural modeling method has been used. Then, using a questionnaire consisting of 56 items, the formulated conceptual model was fitted using structural equation modeling.
Findings: Findings show that the 14 factors identified in the study are in 5 general levels. Factors for reforming domestic fuel prices and aligning them with international rates with the aim of reducing the profit margin of fuel smuggling, including using modern tools and technologies to control fuel smuggling such as RFID system, providing a coherent and integrated program on fuel smuggling and the need for all Orientation of responsible agencies as initiating factors in reducing fuel smuggling in the country were identified as initiating factors in the model.
Results: Appropriate and structured use of all factors affecting the country's fuel smuggling will be able to help create a healthy environment in this area and help the country's major decision makers to reduce the waste of resources from within the country.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • fuel smuggling
  • Information Technology
  • Interpretive Structural Modeling
  • Structural Equation Modeling
 احمدی کهن­علی، رضا، عامری سیاهویی، رضا، مشایخی­نژاد، شقایق. (1397). بررسی عوامل فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر قاچاق سوخت استان هرمزگان با تکنیک تجزیه و تحلیل شکست فازی و راه­کارهای پیشگیری از آن. پژوهش­نامه فرهنگی هرمزگان. ۱۱ (۱۶) :۲۳-۳۶. قابل بازیابی از http://rdch.ir/article-۱-۲۶۴-fa.html
ازکیا، مصطفی، راهنما، یوسف. (1387). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر قاچاق سوخت مطالعه موردی باغ شایگان مهاباد. پژوهش‌های جامعه‌شناختی، 6(2)، 35-48. قابل بازیابی از http://noo.rs/6qUSg
اسمعیلی نژاد، حسن و بهرامی، سمیره، (1397)، ارائه‌ی یک نظریه زمینه‌ای درباره دلایل و زمینه‌های قاچاق سوخت در شهرستان میناب، فصلنامه تحقیقات جدید در علوم انسانی، دوره: 4، شماره: 9: 1-16. قابل بازیابی از https://civilica.com/doc/803314
بیابانی، غلام­حسین، رستمی، بهمن. (1388). قاچاق سوخت و اقدامات مقابله‌ای استان‌های مرزی با این پدیده. فصلنامه علمی کارآگاه، 03(9)، 157-172. قابل بازیابی از http://det.jrl.police.ir/article_10587.html
حسنی بامکان، سیدمجتبی؛ مالکی­نژاد، پوریا؛ ضیائیان، مهران. (۱۳۹۸). بررسی و تحلیل زنجیره تأمین خدمات شهری پایدار مورد مطالعه: شهرداری اصفهان. مدیریت شهری و روستایی. ۱۸ (۵۶): ۷۳-۹۲. قابل بازیابی از http://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=2664&sid=1&slc_lang=fa
خمی، آرش. (1398). بررسی قاچاق کالا به عنوان یک چالش اقتصادی و اجتماعی در کشور. چهارمین کنفرانس مدیریت،مهندسی صنایع،اقتصاد و حسابداری. قابل بازیابی از https://civilica.com/doc/1006672
داوری، علی و آرش رضازاده (1395). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS. چاپ سوم. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
محمود دهنوی، زهره. (1395). استفاده از فن‌آوری اطلاعات در حسابرسی مستقل در ایران؛ موانع و مشکلات. حسابداری، پاسخ­گویی و منافع جامعه، 6 (2), 55-70. قابل بازیابی از https://jaacsi.alzahra.ac.ir/article_2431.html
رئیسی، محمد؛ جعفری­نژاد، مسعود؛ شفیعی، اسماعیل. (1399). نقش نیروی انتظامی در مبارزه با قاچاق سوخت و بهبود آن. فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، 16(50)، 127-150. قابل بازیابی از نقش نیروی انتظامی در مبارزه با قاچاق سوخت و بهبود آن (kiau.ac.ir)
ستاری، بهزاد و جعفری، جلال. (1398). عوامل مؤثر بر قاچاق سوخت و راه­کارهای پیشگیری از آن، دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های دینی، علوم اسلامی، فقه و حقوق در ایران و جهان اسلام، کرج. قابل بازیابی از https://civilica.com/doc/924986
شعرا، سپیده. (۱۳۹۸). پیشگیری وضعی از قاچاق کالا و ارز به وسیله تدابیر فنی در قوانین ج.ا. ایران، ماهنامه پژوهش ملل، ۴ (۴۲)، ۷۷-۹۰. قابل بازیابی از magiran.com/p2004916
ظهیری­نیا، مصطفی؛ رستگار، یاسر؛ نیک­خواه، هدایت­الله؛ بهرامی، سمیره. (1396). تحلیل کیفی پیامدهای اجتماعی ـ اقتصادی پدیده قاچاق سوخت در شهرستان میناب. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 6(4)، 19-34. قابل بازیابی از https://ssoss.ui.ac.ir/article_22235.html
عباسی، مراد؛ گودرزی، محمود. (1397). افزایش خطر کشف فن‌آورانه؛ رویکردی نوین برای پیشگیری از قاچاق کالا. فصلنامه علمی پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی، 13(50)، 103-128. قابل بازیابی از http://icra.jrl.police.ir/article_18851.html
فرهمند، قاسم؛ امانپور، سعید. (1393). ارزیابی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر قاچاق کالا و سوخت و بررسی تأثیرات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن بر منطقه (نمونه موردی: دهستان مرگور). پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، 2(3)، 1-22. قابل بازیابی از http://bss.jrl.police.ir/article_17480.html
کلانتری، محسن. (1395). تحلیل الگوهای فضایی و دامنۀ برد قاچاق کالا در مناطق مرزی کشور (مطالعۀ موردی: قاچاق ارزاق عمومی در استان بوشهر). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 48(1)، 159-175. قابل بازیابی از https://jhgr.ut.ac.ir/article_53815.html
مالکی­نژاد، پوریا؛ ضیاییان، مهران؛ ضیاییان، میلاد. (1399). طراحی چارچوب نوین مدل شایستگی مدیران آموزش عالی با رویکرد تلفیقی ISM و SEM، مدیریت استاندارد و کیفیت، 14 (2)، 1-31. قابل بازیابی از http://www.jstandardization.ir/article_111421.html
نادری­بنی، محمود؛ ابراهیم‌زاده پزشکی، رضا؛ ابولقاسمی، مهدی؛ مالکی نژاد، پوریا. (1396). طراحی مدل مفهومی دست­یابی به کارآفرینی سازمانی با رویکرد تلفیقی تحلیل سلسله مراتبی فازی میخایلوف و مدل­یابی ساختاری تفسیری (مورد مطالعه: سازمان ورزش و جوانان استان یزد). فصلنامه علمی - پژوهشی پژوهش­های کاربردی در مدیریت ورزشی، 6(3), 127-139. قابل بازیابی از http://arsmb.journals.pnu.ac.ir/article_4390.html
وروایی، اکبر؛ صیادشیرکش، محمد. (1395). بررسی عوامل مؤثر بر قاچاق سوخت و راه‌های پیشگیری از آن (مورد مطالعه: مرز شهرستان قصر شیرین در سال 1393). پژوهشنامه مطالعات مرزی، 4 (1 (مسلسل 11))، 89-114. قابل بازیابی از https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=345300
یعقوبی، اسماعیل؛ ا... بخش، راحیل. (1391). بررسی عوامل قاچاق سوخت و راهبردهای پیشگیری از آن در شهرهای مرزی استان سیستان و بلوچستان، همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش­ها و رهیافت­ها، زاهدان، قابل بازیابی ازhttps://civilica.com/doc/179440
 
 Adams, N. N., & Mueller-Hirth, N. (2021). Collaborate and die! Exploring different understandings of organisational cooperation within Scotland's uncertain North Sea oil and gas industry. Energy Research & Social Science, 73, 101909. At Retrieved: https://doi.org/10.1016/j.erss.2021.101909
Aquize, V. G., Emery, E., & Neto, F. B. d. L. (2017). Self-organizing maps for anomaly detection in fuel consumption. Case study: Illegal fuel storage in Bolivia. Paper presented at the 2017 IEEE Latin American Conference on Computational Intelligence (LA-CCI).
Barclay, D., Higgins, C., & Thompson, R. (1995). The partial least squares (PLS) approach to casual modeling: personal computer adoption ans use as an Illustration.
Dadpay, A. (2020). An Analysis of Fuel Smuggling in the Middle East as a Single Multinational Market. Journal of Industry, Competition and Trade. At Retrieved: 10.1007/s10842-020-00340-6
Dadpay, A. J. E. E. J. (2014). Subsidization and privatization: in a multinational mixed oligopoly. 40(1), 5-25.
Demiris, G., Washington, K., Ulrich, C. M., Popescu, M., & Oliver, D. P. (2019). Innovative Tools to Support Family Caregivers of Persons with Cancer: The Role of Information Technology. Seminars in Oncology Nursing, 35(4), 384-388. At Retrieved: https://doi.org/10.1016/j.soncn.2019.06.013
Fisman, R., & Wei, S.-J. J. A. E. J. A. E. (2009). The smuggling of art, and the art of smuggling: Uncovering the illicit trade in cultural property and antiques. 1(3), 82-96.
Ghoddusi, H., Rafizadeh, N., & Rahmati, M. H. (2018). Price elasticity of gasoline smuggling: A semi-structural estimation approach. Energy Economics, 71, 171-185. At Retrieved: https://doi.org/10.1016/j.eneco.2018.02.008
Horváth, J., Rátfai, A., & Döme, B. (2008). The border effect in small open economies. Economic Systems, 32(1), 33-45. At Retrieved:https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2007.07.001
Li, J., Wang, X., & Wu, Y. (2020). Can government improve tax compliance by adopting advanced information technology? Evidence from the Golden Tax Project III in China. Economic Modelling, 93, 384-397 At Retrieved:https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.08.009
Poseidon, O. (2008). Greece Takes Measures against Fuel Smuggling.
Revelo, M. D., Montenegro, V. J. J. I., ENGINEERING, D. I., & SCIENCES, A. (2019). Smuggling reduction of gas cylinders through the implementation of radio frequency identification technology. 1(2), 12-12.
Soon, J. M., & Manning, L. (2018). Food smuggling and trafficking: The key factors of influence. Trends in Food Science & Technology, 81, 132-138. At Retrieved: https://doi.org/10.1016/j.tifs.2018.09.007
Tsai, M.-C. (2006). Constructing a logistics tracking system for preventing smuggling risk of transit containers. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 40(6), 526-536. At Retrieved: https://doi.org/10.1016/j.tra.2005.11.001
Vitous, C. A., Shubeck, S., Kanters, A., Mulholland, M., & Dimick, J. B. (2019). Reflections on a leadership development program: Impacts on culture in a surgical environment. Surgery, 166(5), 721-725. At Retrieved: https://doi.org/10.1016/j.surg.2019.05.015
Warfield, J. N. J. I. T. o. S., Man,, & Cybernetics. (1974). Toward interpretation of complex structural models. (5), 405-417.