مطالعه کیفی روایت قربانیان از چالش ها و راهبردهای پس از فریب

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه تهران. تهران، ایران.

3 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: فریبکاری پدیده‌ای بسیار پیچیده است که در محیط‌های اجتماعی مختلف به‌صورت سنخ‌ها و انواع مختلفی بروز می‌کند و پیامدهایی برای فرد یا افراد درگیر در رفتار فریبکارانه در پی دارد. می‌تواند ضمن ارتقای دانش حوزه بزه‌دیدگی و آسیب‌شناسی، مواجهه کارکنان مراکز درگیر در آسیب‌های اجتماعی را با قربانیان انواع فریب‌کاری‌های اجتماعی در چارچوب مطالعات بزه‌دیده‌شناسی بهبود بخشد. این مطالعه با هدف کشف، توصیف و تفسیر تجربه‌ فریب در تعاملات اجتماعی از منظر قربانیان و چالش‌ها و راهبردهای قربانیان بعد از درگیری در انواع فریب (فریب‌ها در حوزه مالی، جنسی و ازدواج در محیط واقعی یا مجازی) انجام‌شده است.
روش: جهت دستیابی به هدف تحقیق با 35 نفر از زنان و مردان 25 سال و بیشتر در کلان‌شهر تهران که دارای تجربه زیسته درگیری در فریب بوده‌اند، به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند و با حداکثر تنوع به لحاظ سن، جنس، تحصیلات، وضعیت شغلی، وضعیت اقتصادی، وضعیت تأهل و نیز تنوع در انواع فریب‌کاری‌ها، مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته انجام‌شده و داده‌های مطالعه با روش تحلیل تماتیک تجزیه‌وتحلیل شد.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌های مطالعه، چالش‌های قربانیان پس از درگیری در فریب در مقولات چالش‌های اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی، اخلاقی – اعتقادی، روانی و احساسی- عاطفی قابل‌شناسایی است. راهبردهای مواجهه‌ای قربانیان پس از فریب شامل راهبردهای خود مدیریتی، انفعال مدارانه - اجتنابی و کنش‌مدارانه بوده است.
نتیجه‌گیری: مواجهه علمی پلیس با قربانیان فریب‌کاری‌های اجتماعی می‌تواند از بروز و گسترش تبعات این نوع تعاملات فریب‌کارانه بکاهد. بدین جهت ارتقاء دانش انتظامی در زمینه روش‌های نوین پیشگیری، کشف و مقابله با انواع فریب‌کاری‌ها و ارائه مشاوره حمایت‌گرانه به قربانیان فریب به‌عنوان راهبردهای مؤثر پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Qualitative Study of Victims' Narratives of Post-Deception Challenges and Strategies

نویسندگان [English]

  • Seyyedeh Fatemeh Mohebbi 1
  • Soheila Sadeghi Fasaie 2
  • Seyyed Saied Aghaie 3
1 PhD Candidate, Department of Sociology, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Sociology, University of Tehran, Tehran Iran
3 Assistant Professor, Department of Sociology, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Background and objectives: Deception is a very complex phenomenon that occurs in different social environments in different types and has consequences for the person or persons involved in deceptive behavior. While improving knowledge in the field of victimization and pathology, it can improve the exposure of the staff of centers involved in social injuries to the victims of various social frauds in the framework of victimology studies. The aim of this study was to discover, describe and interpret the experience of deception in social interactions from the perspective of victims and the challenges and strategies of victims after conflict in various types of deception (financial, sexual and marriage scams in real or virtual environment).
Methodology: In order to achieve the research goal, 35 men and women aged 25 years old and over in the metropolitan area of Tehran who have the lived deception experience in the form of purposive sampling with maximum diversity in terms of age, sex, education, employment status, economic status, marital status as well as diversity in types of scams were selected. Semi-structured interviews were conducted and the data were analyzed using theme analysis.
Findings: According to the findings of the study, the challenges of victims after engaging in deception can be identified in the categories of social, economic, family, moral-religious, psychological, and emotional challenges. Post-deception victim coping strategies have included self-management, passive-avoidance, and action-oriented strategies.
Results: The scientific confrontation of the police with the victims of social deceptions can reduce the occurrence and spread of the consequences of this type of deceptive interactions. Therefore, upgrading law enforcement knowledge in the field of new methods of prevention, detection and confrontation of various types of fraud and providing supportive counseling to victims of fraud is suggested as effective strategies.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social deception
  • Victim of deception
  • lived experience
  • victimization
  • Deceptive interactions
بخشی، حامد؛ اخلاقی، آمنه. (1395). خوش‌رویی و فریب‌کاری و منفعت‌طلبی: ادراک زائران از فروشندگان شهر مشهد، دو فصلنامه مطالعات اجتماعی گردشگری، 4 (7): 82-58. قابل بازیابی از
http://journalitor.ir/Article/139602171329235923
پاک روش، کبری. (1387). بزه‌دیده‌شناسی: رویکردی جدید به بزه، مجله مطالعات امنیت اجتماعی،4 (13):68-51. قابل بازیابی از https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/
توجهی، عبدالله؛ نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین. (1378). بزه‌دیده‌شناسی و مشکل بزه‌دیدگی‌های گزارش نشده.: نشریه مدرس علوم انسانی، 4 (13):80-71. قابل بازیابی از http://ensani.ir/fa/article/233615/
جوان‌جعفری‌بجنوردی، عبدالرضا؛ شاهیده، فرهاد. (1393). نقش زنان بزه‌دیده در ارتکاب جرائم جنسی (با تکیه بر قوانین و مقررات کیفری و رویه قضایی ایران). فصلنامه پژوهش حقوق کیفری،2(7):71- 41. قابل بازیابی از
https://civilica.com/doc/681649/certificate/print/
‌حاجی‌ده‌آبادی، محمدعلی؛ سلیمی، احسان. (1397). علت‌شناسی بزه‌دیدگیِ زنان در شبکه‌های اجتماعی؛ مطالعه موردی شبکه‌ی اجتماعی فیس بوک. فصلنامه زن و جامعه (جامعه‌شناسی زنان)، 3 (35): 142–117. قابل بازیابی از http://ensani.ir/fa/article/386600
 
حسینی، اصغر. (1390). جایگاه بزه‌دیده در جرائم علیه اموال و مالکیت. مجله قضاوت. 69: 32 – 35. قابل بازیابی از
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/868843/
خسروشاهی، قدرت الله؛ مظاهری کوهانستانی، رسول؛ معمار، ثریا؛ عبداللهی، الهام. (1395). نقش بزه‌دیده در تحقق جرم کلاه‌برداری و راه‌کارهای پیشگیری از آن، مجله حقوقی، 3(4):185-141. قابل بازیابی از http://ensani.ir/fa/article/379874/
 
دانایی‌فرد، حسن؛ امامی، سیدمجتبی. (1386). استراتژی‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی داده بنیاد. اندیشه مدیریت، 1(2): 69-76. قابل بازیابی از
 
زینالی، حمزه. (1383). اثرات فقدان حمایت کیفری مناسب از زنان بر بزه‌دیدگی آن‌ها، فصلنامه رفاه اجتماعی، 4 (13): 222-197. قابل بازیابی از http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2216-fa.html
 
سلیمانی، مجید؛ فاضل، رضا؛ صبوری؛ خسروشاهی، حبیب. (1396). مدل جامعه‌شناختی فریب پنهانی در بازار ایران (مطالعه موردی شهر قم)، فصلنامه جامعه‌شناختی نهادهای اجتماعی، 4(10): 189-161. قابل بازیابی از
http://ssi.journals.umz.ac.ir/article_1740.html
سلیمی، علی؛ داوری، محمد. (1380). مجموعه مطالعات کج‌روی و کنترل اجتماعی، کتاب اول، قم پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
صادقی‌فسائی، سهیلا؛ آهنگر سله‌بنی، اعظم؛ دانش، پروانه؛ قاضی‌نژاد، مریم. (1392). درک و تصور زنان از قربانی‌شدن (مطالعه کیفی در شهر تهران). مجله مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 2(3): 393 - 412. قابل بازیابی از
صادقی‌فسائی، سهیلا؛ میرحسینی، زهرا. (1390). بررسی عوامل مؤثر بر بزه‌دیدگی زنان شهر تهران. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، 9(1):62-35. قابل بازیابی از https://jwdp.ut.ac.ir/article_22492.html
 
صفاری، علی. (1384). روش زندگی و تأثیرگذاری بزه‌دیده بر وقوع جرم، فصلنامه تحقیقات حقوقی، 8 (41): 324-405. قابل بازیابی از http://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56449.html
 
Braun, V. Clarke, V .(2006). Using Thematic Analysis In Psychology. Qualitative Research Psychology. 3(2): 77-101 At Retrieved: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1191/1478088706qp063oa
 
Burgoon, J. K. & Buller, D. B. (2015). Interpersonal Deception Theory. The International Encyclopedia of Interpersonal Communication, Published Online: 1–6. At Retrieved: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781118540190.wbeic170
 
Cross, C, Richards, K, & Smith, R. (2016). Improving responses to online fraud victims: An examination of  reporting and support. Criminology Research Grants, Canberra A.C. At Retrieved: https://eprints.qut.edu.au/98346/
 
Cross, C, 'They're Very Lonely': Understanding the Fraud Victimisation of Seniors. (2016). International Journal for Crime, Justice and Social Democracy, 5(4): 60-75. At Retrieved:SSRN: https://ssrn.com/abstract=2924927.
 
 Daigle, L. E. & Fisher, B. S. (2010). Rape. In B. S. Fisher & S. P. Lab (Eds.), Encyclopedia of victimology and crime prevention. 2, 979.Los Angeles: sage. At Retrieved: https://us.sagepub.com/en-us/nam/encyclopedia-of-victimology-and-crime-prevention/book232184.
 
Glaser, B. G. & Strauss, A.L. (1968). The Discovery of Grounded Theory: The Strategies for Qualitative Research.Nursing Research: 17(4) :364368-. At Retrieved: https://www.routledge.com/Discovery-of-Grounded-Theory-Strategies-for-Qualitative-Research/Glaser-Strauss/p/book/9780202302607
+
Harvey, S; Kerr, J; Keeble J. 2014 )). Understanding victims of financial crime. A qualitative studywith people affected by investment fraud. Publisher NatCen Social Research. At Retrieved: https://www.bl.uk/collection-items/understanding-victims-of-financial-crime-a-qualitative-study-with-people-affected-by-investment-fraud
Hindelang, M. J. Gottfredson, M. R. and Garofalo, J. (1978). Victims of Personal Crime: An Empirical Foundation for a Theory of Personal Victimization. Cambridge, MA: Ballinger. At Retrieved: https://www.ojp.gov/library/abstracts/victims-personal-crime-empirical-foundation-theory-personal-victimization
 
Kerley, K. R. & Copes, H. (2002). Personal fraud victims and their official responses to victimization. Journal of Police and Criminal Psychology, 17(1), 19–35. doi:10.1007/bf02802859. At Retrieved: https://www.researchgate.net/publication/225136503_Personal_fraud_victims_and_their_official_responses_to_victimization
 
Pam, V & Ozoya, M. I. (2016). Fraud Victims  Reaction and Crime Prevention in Nigeria: The Role of a Knowledge Economy. Covenant University Journal of Politics and International Affairs. 4(1):45-51. At Retrieved:https://journals.covenantuniversity.edu.ng/index.php/cujpia/article/view/281/238
 
Pizarro.J.K.Zgoba.and W.G. Jennigs. (2011). Assessing the interaction of offender and victim lifestyle chaeacteristices for differentiating homicide incidents.Jornal of Criminal. Journal of Criminal Justice 39(5):367-377. At Retrieved: https://www.researchgate.net/publication/251503242_Assessing_the_interaction_between_offender_and_victim_criminal_lifestyles_homicide_type
 
Rydberg،J،&  Jesenia M.Pizarro. (2014). victim lifestyle as acorrelate of homicide clearance.’’ Homicide studies 18(4): 342-362. At Retrieved: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1088767914521813
 
 
Schuneman, M. (2017). Financial Fraud on Elders and Interventions. Retrieved from Sophia, the St. Catherine University repository . At Retrieved: https://sophia.stkate.edu/msw_papers/785.
 
Quraisha, J. B. (2019). Stripped Wallets, Ripped Hearts Victims of  Financial Fraud: An Analysis beyond Financial Fraud. PEOPLE: International Journal of Social Sciences, 4(3): 1101-1112 . At Retrieved:https://doi.org/10.20319/pijss.2019.43.11011112.