بررسی جایگاه تشهیر در ایجاد امنیت و انحرافات اجتماعی و تأثیر آن بر حقوق شهروندی

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان

2 عضو هیات علمی دانشگاه تهران پردیس فارابی

3 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد سمنان

چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر جایگاه مجازات تشهیر در ایجاد امنیت عمومی و حقوق شهروندی را بررسی نموده است.
روش پژوهش: روش مورد استفاده در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی بوده که با بهره­ گیری از متون فقهی، منابع اسنادی و کتابخانه­ ای و به شیوه استدلالی به بحث حاضر پرداخته است.
یافته­ ها: یافته­ های پژوهش حاضر نشان داده که مجازات تشهیر به دلیل انتشار اسامی مختلفان و مفسدان، ایجاد شفافیت در جامعه، توجه به جنبه‌های بازدارنده، نفی و جلوگیری از ضرر رساندن به شهروندان و توجه به اصول کرامت و عدالت دارای آثار مهمی بر حقوق شهروندی و ارتقای امنیت عمومی است.
نتیجه‌گیری: تسری بخشیدن مجازات تشهیر به مسائلی مانند فسادهای اقتصادی و اجتماعی، شفافیت را به­عنوان شاکله حقوق شهروندی مطرح ساخته و در قانون مجازات اسلامی نیز مورد تأیید قرار گرفته است. علاوه بر شناسایی و رسوا ساختن مجرمان، مجازات تشهیر حتی می­تواند درباره انتشار نام قضات و مراجع ناقض حقوق شهروندان اِعمال شده و این امر بر عهده دستگاه قضایی است که زمینه­ های لازم را برای آزادی رسانه ­ها و اصل تشهیر رسانه­ای فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the place of extortion in creating security and social deviations and its impact on citizenship rights

چکیده [English]

Background and objective: The present study investigated the place of the punishment of defamation in creating public security and civil rights.
Method: The method used in this research is descriptive-analytical, which has discussed the present discussion using jurisprudential texts, documentary sources and libraries in an argumentative manner.
Findings: The findings of the present study showed that due to the publication of violators and corrupters, creating transparency in society, paying attention to deterrent aspects, prevention of harm to citizens, and paying attention to the principles of dignity and justice the punishment of defamation has important effects on the citizenship rights and the promotion of public security.
Results: Extending the punishment of defamation to issues such as economic and social corruption has introduced transparency as a form of citizenship rights and has been endorsed in the Islamic Penal Code. In addition to identifying and exposing the perpetrators, the punishment of defamation can even be applied to the publication of the names of judges and authorities that violate the rights of citizens, and this is the responsibility of the judiciary, which provides the necessary grounds for media freedom and the principle of media defamation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tashir
  • Public Security
  • citizenship rights
  • Islamic penal code
  • ابن­منظور، جمال­الدین محمدبن­مکرم. (1414). لسان­العرب، بیروت: انتشارات دارالطباعه.
  • انصاری، قدرت الله. (1386). تعزیرات از دیدگاه فقه و حقوق جزا، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  • بولوک، برنار.(1377). کیفرشناسی، ترجمه علی­حسین نجفی ابرندآبادی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • بهشتی، علیرضا؛ قیوم­زاده، محمود. (1396). جلوگیری از بزه­های اقتصادی از طریق حسابگری کیفری، فصلنامه علوم اجتماعی، 1(11): 402-393. قابل بازیابی از:

https://www.magiran.com/paper/2026804.

  • تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. (1383). غررالحکم و در الکلم، تحقیق سیدمهدی رجایی، قم: نشر دارالکتاب الاسلامی.
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1384). مبسوط در ترمینولوژی حقوقی، تهران، انتشارات گنج دانش.
  • جمشیدی، محمدحسین. (1397). نظریه عدالت از دیدگاه ابونصر فارابی، امام خمینی و شهید صدر، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی.
  • حاجی ده­آبادی، احمد. (1390). تأملی پیرامون مجازات حبس در نظام حقوقی اسلام، نشریه کتاب زنان، 3 (4): 176-147. قابل بازیابی از:

http://ensani.ir/fa/article/303258

  • حبیب­زاده، محمدجعفر. (1374). تحلیل جرائم کلاه­برداری و خیانت در امانت در حقوق ایران، تهران: انتشارات دادگستر.
  • حرعاملی، محمد بن حسن. (1409 ق). وسائل­الشیعه الی تحصیل مسائل­الشریعه، چاپ اول، قم: انتشارات موسسه آل­البیت علیهم­السلام.
  • حلی، حسن بن یوسف. (1381). شرایع الاسلام، قم: نشر اسماعیلیان.
  • خوانساری، احمد بن یوسف. (1405). جامع المدرک فی شرح المختصر النافع، قم: اسماعیلیان.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412). مفردات الفاظ القرآن. دمشق: انتشارات دارالعلم.
  • رشادتی، جعفر؛ رضایی، علی. (1398). کیفرشناسی تشهیر و امکان­سنجی نشر تصویر، حکم محکومیت و رسواسازی قضات متحلف، مجله حقوقی دادگستری، 84 (110): 122-101. قابل بازیابی از:            http://www.jlj.ir/article_39149.html.
  • زمانی، لیلا؛ ابویی، حسین؛ تولایی، علی. (1390). تشهیر شاهد زور، مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی، 2(44): 138-117. قابل بازیابی از:

http://ensani.ir/fa/article/335722.

  • ستوده، هدایت الله. (1372). مقدمه­ای بر آسیب­های اجتماعی، تهران: نشر آوای نور.
  • طبرسی، فضل بن حسن. (1384). مجمع­البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات ناصر خسرو.
  • طوسی (شیخ) محمد بن حسن. ( 1400 ق). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت: دارالکتاب العربی.
  • طوسی (شیخ)، محمد بن حسن. ( 1407 ق). الخلاف، تصحیح علی خراسانی و دیگران، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  • طوسی، محمد بن حسن. (1400). النهایة فی مجردالفقه و الفتاوی، بیروت: دارالکتاب العربی.
  • فراهیدی، خلیل بن احمد. (1410). العین، قم: منشورات الهجره.
  • قاسمی، طهمورث. (1368). سواد رسانه‌ای رویکردی جدید به نظارت، فصلنامه رسانه. 1 (68): 108-86. قابل بازیابی از:           http://ensani.ir/fa/article/40161.
  • قربانی، مجید. (1395). بررسی فقهی، حقوقی و آسیب­شناسی طرح تشهیر اراذل و اوباش، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و معارف اسلامی، قم، دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه. قابل بازیابی از:

https://elmnet.ir/article/10972121-61512.

  • غلامی، علی؛ مجتهدی، طهماسبی، محمدحسن. (1397). مجازات تشهیر در تعزیرات (با رویکردی تطبیقی به مجازات­های مبتنی بر شرمساری در ایالات‌متحده)، 82 (104): 177-153. قابل بازیابی از: http://ensani.ir/fa/article/408785.
  • کاتوزیان، ناصر. (1389). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران: نشر میزان.
  • کاشف­الغطاء نجفی، حسن بن جعفر بن خضر. (1423 ق). انوار الفقاهه-کتاب الشهادات، نجف: مؤسسه کاشف الغطاء.
  • کلینی، محمد بن یعقوب. (1407 ق). اصول کافی، تصحیح علی­اکبر غفاری، تهران، دارالکتاب الاسلامیه.
  • کیدری، قطب­الدین محمد بن حسن. (1416). اصباح الشیعه بمصباح الشریعه، قم: مرکز موسسه الامام الصادق.
  • گلدوزیان، ایرج؛ احمدزاده، ابوالفضل. (1388). بررسی تعریف جرم محاربه و افساد فی­الارض در فقه و حقوق با رویکردی به لایحه پیشنهادی قانون مجازات اسلامی، فصلنامه حقوق، 2 (29): 270-255. قابل بازیابی از:

https://jlq.ut.ac.ir/article_28277.html

  • ماوردی، علی بن محمد. (1383). الاحکام السلطانیه و الولایات الدینه، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  • مجلسی، محمدباقر. (1376). بحارالانوار، مصحح محمدباقر محمودی، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.
  • محدثی، زهرا، سلطانی، عباس­علی. (1396). نگرشی بر مجازات تشهیر در فقه شیعه با نگاهی به قوانین موضوعه ایران، فصلنامه پژوهش­های فقه و حقوق اسلامی، 13(49): 102-71. قابل بازیابی از: http://ijrj.baboliau.ac.ir/article_535539.html
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (1394). حکیمانه­ترین حکومت؛ کاوشی در نظریه ولایت فقیه، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
  • موسوی خمینی، روح­الله. (1416). تحریر الوسیله، قم: موسسه النشر الاسلامی.
  • موسوی خمینی، روح­الله. (بی‌تا). تحریر الوسیله، ج 1، قم: نشر دارالعلم.
  • نراقی، احمد بن محمد. (1415). مستند الشیعه فی احکام الشریعه، قم: انتشارات آل­البیت.
  • واثقی، قاسم. (1372). تدابیر و سیره عملی امام علی (ع) در تأمین امنیت اجتماعی، ترجمه مهرداد رحمانی، تهران: نشر سینه سرخ.
  • هاشمی شاهرودی، سیدمحمود. (1419). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع)، جمعی از پژوهشگران، قم: موسسه دایرة­المعارف فقه اسلامی.
  • هاشمی شاهرودی، محمود. (1426). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیت (ع)، قم: مؤسسه دایره­المعارف فقه اسلامی.
  • هیوود، اندرو. (1384). مقدمه نظریه سیاسی، ترجمه عبدالرحمان عالم، تهران: نشر قومس.
  • قانون مجازات اسلامی مصوب 1/2/1392.
  • G. ( 1994(. Medin, Process. And the social Construction of Crime. New York: Publisher Routledge.
  • Marle. (2010). Security, media and multicultural citizenship : A collaborative ethnography. European Journal of Cultural Studies. 3(10): 275-293.

https://doi.org/10.1177/1367549407080731

  • Osler, A. & Starkey, H. (2010). Teachers and Human Rights Education. London: Publisher Trentham Books.