تأثیر قانون بر ترویج خشونت خانگی علیه زنان (مطالعه کیفی: زنان شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 . دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی،

2 . مدرس حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، (نویسنده مسئول)،

3 دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه شهید بهشتی،

چکیده

زمینه و هدف:خشونت­خانگی علیه­زنان مشکل­اجتماعی مهمی است که پژوهش­های­بسیاری از سوی جامعه­شناسان و جرم­شناسان برای شناسایی عوامل این­مشکل و پیشگیری یا کاهش آن انجام­شده­است.این پژوهش­ها با وجود بررسی نقش عوامل­اجتماعی و فردی چون سن،اقتصاد،فرهنگ و...،نسبت به تبیین قوانینی که خود می­توانند زمینه اعمال خشونت­خانگی علیه زنان را فراهم آورند کم توجهی نشان داده­اند.همین امر انگیزه­ای شد تا پژوهش­حاضر به بررسی­تأثیر ­قوانین بر افزایش­ خشونت­خانگی علیه­زنان بپردازد.  
روش:پژوهش­حاضر از نظر شیوه اجرا، کیفی و از نظر نوع، توصیفی-تبیینی است. جامعه­آماری پژوهش­حاضر را زنان در شهرتهران تشکیل­داده­اند.نمونه­گیری به شیوه در دسترس انجام و با65نفر اشباع­نظری حاصل­شد. جمع­آوری داده­ها به شیوه مصاحبه نیمه ساختاریافته و به شکل ­حضوری،تلفنی و همچنین در شبکه­های­مجازی انجام­شد و داده­ها با استفاده از روش تحلیل­محتوا مورد تجزیه­وتحلیل قرارگرفت.
یافته­ها و نتایج: شناسایی مواد مختلف قانون­مدنی و مجازات­اسلامی و سایر قوانین که می­تواند تأثیر بسیار در افزایش شمار خشونت­خانگی علیه زنان داشته باشد، نشان­داد جرم انگاری­ها و کیفرگذاری­های متعدد در لایحه تامین امنیت­زنان در برابر خشونت،تا زمان اصلاح قوانینی که خود بسترساز ایجاد،تقویت و شیوع خشونت علیه زنان هستند و فرهنگ مردسالارانه و قیم­مآبانه مردان نسبت به همسران خود را به جامعه تزریق­ می­کنند، نمی­تواند در کنترل خشونت موثر باشند بلکه تنها به تورم­جزایی و افزایش جمعیت­کیفری منجر می­شود؛ امری که همسانی چندانی با سیاست­های کلان و اعلام­شده از سوی مقام­معظم رهبری ندارد. پیشنهادمی­شود اگر هدف­واقعی از طرح لوایحی همچون تأمین امنیت­زنان در برابر خشونت، مقابله با پدیده خشونت­خانگی علیه زنان و تأمین­امنیت آنان ضمن حفظ­کیان خانواده است، در درجه­اول قوانین­حاضر که بعضاًخود شرایط اعمال خشونت را فراهم­کرده و باعث ترویج این­پدیده می­شود اصلاح­گردد.

کلیدواژه‌ها


  • آقا بیگلویی، عباس؛ آقا جانی، کامران. (1379). بررسی پدیده همسر آزاری در شهر تهران. مجموعه مقالات اولین همایش ملی آسیب های اجتماعی در ایران. جلد سوم. تهران. انتشارات آگاه.
  • احمدی، بتول؛ ناصری، سیمین؛ علی محمدیان، معصومه؛ شمس، محسن؛ رنجبر، زینب؛ شریعت، مامک؛ ابراهیم پور، عزیزه؛ پور رضا، ابوالقاسم؛ محمودی، محمود؛ یونسیان، مسعود. (تابستان 1387). دیدگاه زنان و مردان تهرانی و صاحب نظران درباره خشونت خانگی علیه زنان در ایران: یک پژوهش کیفی. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، 6 ( 2). صص. 67-81. قابل بازیابی از:

http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-146-fa.pdf

  • اعزازی، شهلا. (پاییز 1383). ساختار جامعه و خشونت علیه زنان. مجله رفاه اجتماعی. 4(14). صص. 59-96. قابل بازیابی از:

http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1894&sid=1&slc_lang=fa

  • امیری، سحر. (تابستان1397). بررسی عوامل مؤثر بر خشونت خانگی علیه زنان. فصلنامه الکترونیکی پژوهش­های حقوقی قانون یار. 1(2). صص. 11-34. قابل بازیابی از:

http://ensani.ir/fa/article/journal-

  • بخشی سورشجانی، لیلا. (تابستان 1385). خشونت علیه زنان. مجله پژوهش­های تربیتی. 2 (7). صص. 33-50. قابل بازیابی از:

https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage

  • جوانمرد، کمال. (تابستان 1395). بررسی علل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مؤثر بر پدیده خشونت علیه زنان در خانواده (همسر آزاری) در شهر کرمان در نیم سال اول 1394. مجله مطالعات علوم اجتماعی ایران. 13(49). صص .35-53. قابل بازیابی از:

 http://journal.aukh.ac.ir/article_528040.html

  • حاجی ده آبادی، احمد. (تابستان 1392). ارزیابی تحولات قانون مجازات اسلامی مصوب 1392در باب قصاص و دیه زن. مجله مطالعات راهبردی زنان. 15 (60). صص. 41-72. قابل بازیابی از: http://www.jwss.ir/article_12160.html
  • خشونت علیه زنان. (دی ماه 1384). مجله گزارش. شماره 170. صص. 54-57. قابل بازیابی از:

 https://www.noormags.ir/view/fa/magazine/number/45784

  • دادور، رحمت اله؛ جمند، بهاره. (بهار 1392). بررسی پیامدهای روانی- اجتماعی مرتبط با خشونت علیه زنان خانه در شهر مشهد در سال 1389- 1388. مجله مطالعات علوم اجتماعی ایران. 36. صص. 81-100. قابل بازیابی از:

 https://www.sid.ir/fa/journal/JournalListPaper.aspx?ID=53754

  • داودی، فرنوش؛ رسولیان، مریم؛ احمد زاد اصل، مسعود؛ نجومی، مرضیه. (زمستان 1391). عوامل خطر و محافظت کننده خشونت خانگی فیزیکی علیه زنان در کشورهای حوزه مدیترانه شرقی: مرور نظام مند و فرا تحلیل. مجله روان پزشکی و روان شناسی بالینی ایران. 18(4). صص. 261-275. قابل بازیابی از:

https://www.noormags.ir/view/fa/keyword

  • ساعتچی، محمود. (1377). نظریه پردازان و نظریه ها در روان شناسی. تهران. انتشارات سخن.
  • سالاری­فر، محمد رضا. (1389). خشونت خانگی علیه زنان. تهران. دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
  • شکراللهی، زهرا. (تابستان 1396). بررسی نگرش زنان در معرض خشونت خانگی به حفظ و پایداری خانواده. مجله خانواده پژوهشی. 2(4). صص. 33-53. قابل بازیابی از:

 http://news.modares.ac.ir/uploads/culture.news.960808.01.pdf

  • شمس اسفند آبادی، حسن؛  امامی پور، سوزان. (بهار1382). بررسی میزان رواج همسر آزاری و عوامل مؤثر بر آن. فصلنامه پژوهش زنان. 1(5). صص. 59-82. قابل بازیابی از:

 https://journals.ut.ac.ir/article_17398.html

  • صفاری، علی. (1383). درآمدی بر جرم شناسی انتقادی و انواع آن. در: «مجموعه مقالات در تجلیل از استاد دکتر محمد آشوری. چاپ اول. تهران. انتشارات سمت. صص. 498-525».
  • عبادی، شیرین. (1381). حقوق زن در قوانین جمهوری اسلامی ایران. تهران. نشر گنج دانش.
  • ﻋﺰﻳﺰﻳﺎن، روﻳﺎ؛ ﺳﺎروﺧﺎﻧﻲ، ﺑﺎﻗﺮ. (1380). ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن در ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن به پزشکی قانونی تهران. مجله دانشکده بهداشت و انستیتوی تحقیقات بهداشتی. 2(3). صص. 37-48. قابل بازیابی از: http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-259-fa.html
  • غلامی، حسین؛ برزگر، مهری. (زمستان1396). پیش بینی خشونت خانگی علیه زنان و راهکارهای اتخاذی بر مبنای آن. آموزه های حقوق کیفری. 12 (14). صص. 3-38. قابل بازیابی از: http://cld.razavi.ac.ir/?_action=article                    
  • فیشر، بونی؛ لب، استیون. (1393). دانشنامه بزه دیده شناسی و پیشگیری از جرم. ترجمه اساتید حقوق کیفری و جرم شناسی. تهران. نشر میزان.
  • قاضی طباطبایی، محمود؛ محسنی تبریزی، علیرضا؛ مرجایی، هادی. (1383). طرح ملی بررسی پدیده خشونت خانگی علیه زنان: یافته های تهران. دفتر امور اجتماعی وزارت کشور و مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری.
  • ·         کار، مهر انگیز. (1380). پژوهش درباره خشونت علیه زنان در ایران. تهران. انتشارات روشنگران.
  • گرت، استفانی. (1380). جامعه شناسی جنسیت. ترجمه کتایون بقایی. تهران. نشر نی.
  • محبی، فاطمه. (زمستان 1380).آسیب شناسی اجتماعی زنان 3. فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان. 14. صص. 6-19. قابل بازیابی از:

https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage

  • معینی، رضا؛ کاظمی، سودابه. (تابستان1389). تحلیل روان شناختی علل خشونت شوهران نسبت به زنان: (مطالعه موردی: منطقه 6 تهران). مجله تحقیقات روان شناختی. 6. صص. 1-16. قابل بازیابی از:

https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1015880/

  • میرزایی، رحمت. (بهار 1394). خشونت علیه زنان و نقش پلیس در پیشگیری از بروز آن. فصلنامه انتظام اجتماعی. 7 (1). صص. 47-74. قابل بازیابی از:

http://ensani.ir/fa/article/394903

  • نازپرور، بشیر. (بهار1381). همسر آزاری. فصلنامه زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان). 1(3). صص. 25-44. قابل بازیابی از:

https://www.sid.ir/Fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=21803

 

  • Akers, R. L.; Jensen, G. F. (2006). The empirical status of social learning theory of crime and deviance: The past, present, and future. In Book: Taking stock: The status of criminological theory. Pp. 37-76. In:

 https://www.scirp.org/(S(351jmbntvnsjt1aadkposzje)