تحلیل پیشگیری رشدمدار از جرم در نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی

2 استادیار گروه حقوق دانشگاه علوم انتظامی امین.

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

زمینه و هدف: پیشگیری رشدمدار یکی از زیرشاخه‌های پیشگیری اجتماعی است که متمرکز بر کودکان و نوجوانان در معرض خطر بوده و هدف از آن مداخله در دوره‌های مختلف رشد اطفال و نوجوانان بزهکار، منحرف یا در معرض بزهکاری به ‌منظور پیشگیری از مزمن­شدن و تکراری شدن بزهکاری آنها در آینده (دوران بزرگسالی) است. لذا این تحقیق با هدف شناخت ابعاد، جلوه‌ها و برنامه های پیشگیری رشدمدار با توجه به تحولات تقنینی ایران و  با تمرکز بر نقش محوری پلیس انجام شده است.
روش شناسی: این تحقیق از نظر نوع، کاربردی و به روش توصیفی- تحلیلی اطلاعات لازم با استفاده از مطالعات کتابخانه­ای و از طریق فیش‌برداری و رجوع به منابع غنی فقهی-حقوقی تبیین شده است.
یافته­ها: سن ارتکاب جرم در جرایم گوناگون در حال کاهش است؛ به گونه­ای که سن مرتکبان برخی از جرایم متأسفانه به 13 سال رسیده و کمیت آن نیز رو به گسترش است. در این راستا جلوه­های پیشگیری رشدمدار شامل آموزه‌های دینی و سیاست تقنینی ایران بوده و همچنین برنامه­های پیشگیری رشد­مدار شامل برنامه­های خانواده مدار، مدرسه مدار و کانون اصلاح و تربیت(آموزشی، فرهنگی، مذهبی، تفریحی-ورزشی، مددکاری-درمانی) بوده است.
نتایج: در سطح تقنینی قانون‌گذار ایران در ماده‌ 88  قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، با تأسی از اصول حاکم بر نظام عدالت کیفری اطفال توجه به خانواده را در مرکز توجهات خویش قرار داده وآنچه در این میان بدان توجهی نشده است،‌ عدم پیش‌بینی ضمانت اجرای مناسبی در موارد تخطی از اجرای دستورات دادگاه می‌باشد. بدیهی است با توجه به آثار بازپرورانه و رشدمدار دستورات برشمرده شده در تبصره ماده 88، وجود ضمانت اجرای متناسب، اجرای هر چه بهتر آن را از سوی خانواده تضمین می‌کند و در نتیجه اهداف پیشگیرانه و کودک‌مدار نظام دادرسی اطفال به نحو مطلوب‌تری تحقق می‌یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Growth-Oriented Prevention of Crime in the Iranian Legal System

نویسندگان [English]

  • Reza Beyranvand 1
  • Hossein Yarahmadi 2
  • Ali-Reza Milani 3
1 Assistant Professor, the Institute of Law Enforcement Sciences and Social Studies. tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Law, Amin Police University. tehran . iran
3 Assistant Professor, Islamic Azad University.tehran, Iran.
چکیده [English]

social prevention that focuses on children and adolescents at risk and aims to intervene in different periods of development of juvenile delinquent, pervert or children exposed to delinquency in order to prevent chronicity and recurrence of delinquency in the future (adulthood). Therefore, this study was conducted with the aim of recognizing the dimensions, effects and programs of growth-oriented prevention according to the legislative developments in Iran and focusing on the central role of the police.
Methodology: In terms of its objectives the present study is of an applied research type and in terms of methodology it is considered as a descriptive-analytic research. The necessary data has been gathered and explained using library studies and through filing and referring to rich jurisprudential-legal sources.
Findings: The age of crime in various offenses is decreasing, so that the age of the perpetrators of some crimes has unfortunately reached to 13 years, and its number is expanding. In this regard, the manifestations of developmental prevention include Iran's religious teachings and legislative policy, as well as sustainable developmental prevention programs, including family-oriented, school-oriented and correctional programs (educational, cultural, religious, recreational-sports, social-work-therapy).
Results: At the legislative level of the Iranian legislature in Article 88 of the Islamic Penal Code adopted in 2013, by establishing the principles governing the juvenile criminal justice system, attention to the family is at the center of their attention and what has not been considered in this regard is a proper implementation guarantee for the violations of court orders. It is obvious that according to the rehabilitative and developmental effects of the instructions mentioned in Note 88, the existence of a proper implementation guarantee ensures its better implementation by the family, and as a result, preventive and child-centered goals of the juvenile justice system are better achieved.

کلیدواژه‌ها [English]

  • prevention
  • Growth-oriented prevention
  • Situational Prevention
  • Early prevention
  • children and adolescents
1-     آشوری، محمد. (1392). عدالت کیفری. مجموعه مقالات، تهران،انتشاراتدادگستر.
2-     آقایی، حسین. (1381). پیشگیری عمومی از بزهکاری مانعی برای جرم زدایی، مجله حقوقی دادگستری، ش 41.
3-     بارانی، محمد (1393). «شیوه‌های رفتاری پلیس با کودکان و نوجوانان»، چاپ اول، تهران، انتشارات معاونت تربیت و آموزش ناجا.
4-     بارانی، محمد و کشفی، سیدسعید (1392). «نظام عدالت برای کودکان و نوجوانان-راهنمای عملی پلیس»، تهران، انتشارات معاونت تربیت و آموزش ناجا.
5-     بارانی، محمد و جزینی، علیرضا (1388). «سیاست جنایی پلیس در قبال کودکان و نوجوانان معارض با قانون»، مجموعه مقالات برگزیده همایش علمی کاربردی پلیس و نظام عدالت برای کودکان و نوجوانان، دفتر تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری ناجا، چاپ و نشر حدیث کوثر.
6-    باقری‌نژاد، زینب (1388). «بررسی تطبیقی نقش پلیس درحمایت از کودکان شاهدجرم در فرآیند دادرسی کیفری»، مجموعه مقالات برگزیده همایش علمی کاربردی پلیس و نظام عدالت برای کودکان و نوجوانان، دفتر تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری ناجا، چاپ و نشر حدیث کوثر.
7-     بیات،بهرام،شرافتی­پور،جعفرودیگران.(1387).پیشگیریازجرمباتکیهبررویکرداجتماع­محور، تهران، انتشاراتمعاونتاجتماعینیرویانتظامی.
8-     دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا، زیر نظر: دکتر محمد معین و سیدجعفر شهیدی، تهران، دانشگاه تهران، چاپ دوم.
9-    رجبی پور، ابراهیم. (1388). پیشگیری انتظامی شهروندمدار، نخستین همایش ملی پیشگیری از جرم، مجموعه مقاله های کارگروه پیشگیری انتظامی از جرم، تهران، انتشارات معاونت ناجا.
10-  رشادتی،جعفر.(1387). پیشگیریازجرمدرقرآن،تهران،انتشاراتدفترتحقیقاتکاربردیپلیسپیشگیری ناجا.
11-  ستوده،هدایتالله. (1378).آسیب­شناسیاجتماعی،چاپپنجم،تهران،انتشاراتآوای نور.
12-  سیگل، لاری جی. (1385). جرم‌شناسی، ترجمه یاشار سیف الهی، چاپ اول، انتشارات دفتر تحقیقات کاربردی پلیس آگاهی ناجا.
13-  قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392.
14- قهرمانی افشار، نیوشا و دیگران. (1395). پیشگیریرشدمدار؛بررسیفقهیوحقوقی(ایرانوانگلستان)، فصلنامهعلمیپژوهشیفقهومبانیحقوقاسلامی، سالنهم، شماره دوم.
15-  کشفی، سیدسعید و اصانلو، علی (1390). «پیشگیری انتظامی از بزهکاری اطفال و نوجوانان»، نشریه پلیس زن، سال پنجم، شماره پانزدهم، پاییز و زمستان.
16- کاری­یو،روبر. (1381).مداخلهروانشناختیاجتماعیزودرسدرپیشگیریازرفتار مجرمانه،ترجمه: علی­حسین نجفی ابرندآبادی،مجلهتحقیقاتحقوقی، دانشکدهحقوقدانشگاهشهید بهشتی،شماره 36-35.
17-   کمالی، علی. (1385).مقدمه­ایبرجامعهشناسینابرابری­هایاجتماعی، چاپدوم، تهران،انتشاراتسمت.
18-  کی­نیا، مهدی. (1369). مبانی جرم شناسی، چاپ اول، تهران، نشر دانشگاه تهران.
19- گراهام، جان. (1383). مقاله تأثیر مداخله های زود هنگام روانشناختی ـ اجتماعی در پیشگیری از بزهکاری، ترجمه یاسمن خواجه نوری، مجله حقوقی دادگستری، سال ۶۸، شماره 49-48.
20-  مقررات حداقل استاندارد سازمان ملل متحد برای دادرسی ویژه نوجوانان (قواعد پکن) مصوب سال 1985.
21-  نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (1378). پیشگیری از بزهکاری و پلیس محلی، مجله تحقیقات حقوقی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، ش 25-26.
22-  نیازپور، امیرحسین.(1387). بزهکاری به عادت از علت­شناسی تا پیشگیری، تهران، انتشارات فکرسازان.
23- نیازپور، امیرحسین. (1385). پیشگیری از بزهکاری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ولایحه پیشگیری از وقوع جرم، مجله حقوقی دادگستری، ش 45.
24-   نیازپور، امیرحسین. (1383). حقوق پیشگیری از بزهکاری در ایران، مجله حقوقی دادگستری، ش 48-49.
25-  نیازپور، امیرحسین. ‌(1391). تکالیف جرم‌شناسانه دستگاه قضایی در پرتو قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی. مجله حقوقی دادگستری.
26-   مشکانی،زهراسادات. (1377).آزمونتجربینظریهالتقاطیدربزهکاری کودکانونوجوانانتهرانبزرگ، مجلهدانشکدهپزشکی.
27-  مؤذن‌زادگان، حسنعلی؛ (1387)، سیر تحول قوانین کیفری حمایتی کودکان و نوجوانان در حقوق ایران، تهران، مجله حقوقی دادگستری، شماره 63-62.
28-  میرکمالی، علیرضا و دیگران. (1394). کانوناصلاحوتربیتازمنظرپیشگیریرشدمدار، مجله پژوهشحقوقکیفری،سالچهارم،شمارهسیزدهم.
29- یاراحمدی، حسین. (1396). سیاست جنایی اجرایی پلیس ایران در قبال اطفال و نوجوانان: چالش‌ها و راهکارها، رساله دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران.