چالش‌های قلمرو کیفری در رسیدگی به تخلفات کارکنان نیروهای مسلح با تأکید بر هیئت‌های انضباطی پلیس

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشیارگروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی. تهران . ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی. تهران . ایران

چکیده

 
زمینه و هدف: با توجه به نوآوری‌های قانون جدید تشکیل هیئت‌های انضباطی رسیدگی به شکایات و تخلفات کارکنان نیروهای مسلح و دستورالعمل اجرایی آن، در رسیدگی به تخلفات کارکنان نیروهای مسلح رعایت موازین دادرسی منصفانه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. وجود چالش‌های مهم قانونی در رسیدگی به تخلفات انضباطی نظامیان، ایجاب می‌کند که چالش‌های موصوف از حیث «مطابقت با معیارها و تضمینات دادرسی منصفانه» مورد بررسی و واکاوی قرار گیرد و بر اساس یافته‌ها و داده‌های تحقیق، راهکارها و پیشنهادهای متناسب ارائه گردد. مهم‌ترین هدف این پژوهش عبارت است از: «شناسایی چالش‌های موجود در مقررات دادرسی تخلفات نیروهای مسلح با تأکید بر هیئت‌های انضباطی پلیس و ارائه راه‌حل‌ها و سازوکارهای کارآمد در پرتو معیارها و تضمینات دادرسی منصفانه».
روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و موضوع آن نظری است. بر همین اساس تحقیق با روش کیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی مانند کتاب‌ها، مقاله‌ها و قوانین صورت گرفته است. ارائه مطالب نیز به سبک توصیفی و تحلیلی می‌باشد.
یافته‌ها و نتایج: بر اساس داده‌های تحقیق، کلیات معیار‌ها و تضمینات دادرسی منصفانه در دادرسی تخلفات نیروهای مسلح و هیئت‌های انضباطی ناجا پذیرفته شده است، اما در این مورد چالش‌های مهم و جدی وجود دارد. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که مهم‌ترین چالش‌های رسیدگی به تخلفات کارکنان نیروهای مسلح از منظر معیار‌ها و تضمینات دادرسی منصفانه عبارت است از: ساختار و ترکیب هیئت‌های انضباطی، محدودیت در انتخاب وکیل و شرایط خاص وکالت، توسعه رسیدگی غیابی و غیر تناظری، عدم پیش‌بینی حق واخواهی محکوم‌علیه از آرای غیابی هیئت‌های انضباطی و محدودیت حق تجدید نظرخواهی. در ساختار هیئت‌های انضباطی نیروی انتظامی اکثر مقامات پیشنهاد دهنده تنبیه حسب مورد عضو هیئت‌های بدوی و یا تجدید نظر هستند که این امر اصل بی‌طرفی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در موضوع وکالت نیز متهم به تخلف یا شاکی الزاماً وکیل یا نماینده خود را باید از بین کارکنان حقوقی شاغل یا بازنشسته ناجا انتخاب کنند. همچنین نتیجه تحقیق حکایت از آن دارد که در رسیدگی به تخلفات کارکنان نیروهای مسلح تضمینات کافی برای رعایت معیارهای دادرسی منصفانه پیش‌بینی نشده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Challenges of the Criminal Realm in Investigating the Violations of the Armed Forces Staff with Emphasis on the Disciplinary Boards of the Police

نویسندگان [English]

  • Hassan-Ali Moazzenzadegan 1
  • Mohammad-Reza Yazdanian 2
1 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Allameh Tabatabai University Tehran - iran
2 PhD Candidate in Criminal Law and Criminology, Allameh Tabatabai University. Tehran - iran.
چکیده [English]

Background and objectives: According to the innovations of the new law on the formation of disciplinary boards to deal with the complaints and violations of the Armed Forces staff and its executive instructions, observing due trial standards is of particular importance in dealing with the violations of the Armed Forces staff. The existence of important legal challenges in dealing with disciplinary violations of the military requires that the challenges be examined and analyzed in terms of "compliance with the standards and guarantees of a due trial" and, based on the findings and research data, the suggestions and guidelines be presented. The most important purpose of this study is to "identify the challenges in the Armed Forces Violations Judicial Procedures by emphasizing on the disciplinary boards of the police and providing efficient solutions and mechanisms in the light of due trial standards and guarantees".
Methodology: In terms of its objectives the present study is of an applied research type and its subject is theoretical. Accordingly, this qualitative research has been conducted using library and documentary sources such as books, articles and rules. The presentation of the issue is also descriptive and analytical.
Findings and results: Based on the research data, the general criteria and guarantees of a due trial have been accepted in the trial of violations of the Armed Forces and Disciplinary Boards of the I.R.I. Police, but there are significant and serious challenges in this regard. The results of the study show that the most important challenges in dealing with violations of the Armed Forces staff from the perspective of due standards and guarantees are: the structure and composition of disciplinary boards, restrictions on the choice of lawyer and special conditions of attorney, lack of power of attorney. development of absentee and disproportionate proceedings, lack of anticipation of the convict's right to appeal against the absentee ballots of the disciplinary boards and restriction of the right to appeal. In the structure of disciplinary boards of law enforcement, most of the officials proposing punishment are, as the case may be, members of the primary or appellate boards, which affect the principle of impartiality. In the case of a power of attorney, the accused or plaintiff must necessarily choose his lawyer or representative from among the I.R.I. Police's employed or retired legal staff. The results of the investigation also indicate that sufficient guarantees have not been provided for the observance of due trial standards in the investigation of violations by the staff of the Armed Forces.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • challenges
  • Criminal realm
  • Due trial
  • Criteria
  • Guarantees
  • Violations
  • Police disciplinary boards
  • آخوندی، محمود. (۱۳۶۸). آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ اول، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  •  آشوری، محمد. (۱۳۹۵). «مفهوم انصاف در دادرسی»، اصول دادرسی منصفانه از نظر تا عمل، چاپ اول، تهران: انتشارات خرسندی.
  • آقایی جنت‌مکان، حسین. (۱۳۹۶). حقوق دادرسی عادلانه و منصفانه، چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل.
  • احمدی، محمد عارف. (۱۳۹۶). دادرسی منصفانه، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
  • اردبیلی، محمدعلی. (۱۳۸۳). حقوق جزای عمومی، جلد اول، چاپ ششم، تهران: نشر میزان.
  • امامی، محمد؛ استوار سنگری، کوروش. (۱۳۹۰). حقوق اداری، جلد اول، چاپ چهاردهم، تهران: نشر میزان.
  • بهجتی اردکانی، حامد. (۱۳۹۶). «رسیدگی در کمیسیون‌های انضباطی نیروهای مسلح در پرتو اصول دادرسی منصفانه»،‌ پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشگاه شهید بهشتی.
  • بهمنی قاجار، محمدعلی. (۱۳۸۶). «دادرسی عادلانه بر پایه قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی»نشریه اطلاعات سیاسی اقتصادی،۲۱ (۱۱-۱۲)، صص۱۲۲-۱۳۳، بازیابی از:
  • پوربخش، سید محمدعلی. (۱۳۹۵). پژوهش در حقوق – درس سمینار، چاپ اول، تهران: انتشارات میزان.
  • تاری وردی، صادق؛ عباسی، محمود. (۱۳۸۸). «اصول دادرسی منصفانه در محاکم اداری و هیئت‌های انتظامی پزشکی»، فصلنامه حقوق پزشکی، ۳ (۹)، صص ۱۱۳-۱۴۸، بازیابی از: http://ijmedicallaw.ir
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (۱۳۶۳).ترمینولوژی حقوق، تهران: انتشارات گنج دانش.
  • خاکی، غلامرضا. (۱۳۹۱). روش تحقیق با رویکردی به پایان‌نامه نویسی، تهران: انتشارات کوهسار.
  • رستمی، محمود. (۱۳۷۸). فرهنگ واژه‌های نظامی، چاپ اول، تهران: انتشارات ارتش.
  • ساقیان، مهدی؛ محمدی، احسان. (۱۳۹۲). «رعایت حقوق شهروندی در هیئت‌های انضباطی نیروهای مسلح در پرتو حق برخورداری از دادرسی عادلانه»، بایسته‌های پژوهش در نظام عدالت کیفری، مجموعه مقالات برگزیده نخستین همایش ملی پژوهش در نظام عدالت کیفری، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
  • طهماسبی، جواد. (۱۳۹۴). آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
  • فضائلی، مصطفی. (۱۳۹۴). دادرسی عادلانه- محاکمات کیفری بین‌المللی، چاپ سوم، تهران: نشر شهر دانش.
  • کاتوزیان، ناصر. (۱۳۷۷). فلسفه حقوق، جلد دوم، چاپ اول، تهران: نشر شرکت سهامی انتشار.
  • کوشکی، غلامحسن. (۱۳۹۵). «نقش دادستان در تضمین دادرسی منصفانه» اصول دادرسی منصفانه، از نظر تا عمل، چاپ اول، تهران: انتشارات خرسندی.
  • گلدوست جویباری، رجب؛ باقری نژاد، زینب. (۱۳۹۲). «مسئولیت کیفری، مدنی و انتظامی ناقضین اصول بنیادین دادرسی کیفری»، فصل‌نامه پژوهش حقوق کیفری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، ۲(۵)، صص ۷۳-۹۲، بازیابی از: http://jclr.atu.ac.ir
  • مؤذن زادگان، حسنعلی؛ کوره‌پز، حسین محمد. (۱۳۹۵). «ضمانت‌های اجرایی نقض حقوق شهروندی در فرایند تحقیقات پلیسی»، نشریه آموزه‌های حقوق کیفری، شماره ۱۱، صص ۵۳-۸۶ ، بازیابی از:
  • مهابادی، علی‌اصغر. (۱۳۹۳). آیین دادرسی کیفری (کاربردی)، چاپ اول، تهران: نشر دوراندیشان.
  • ناجی‌زواره، مرتضی. (۱۳۹۴). دادرسی بی‌طرفانه در امور کیفری، چاپ دوم، تهران: نشر شهر دانش.
  • نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (۱۳۹۲). «درآمدی بر پژوهش در نظام عدالت کیفری: فرصت‌ها و چالش‌ها»، بایسته‌های پژوهش در نظام عدالت کیفری، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
  • وروایی، اکبر؛ حریری، مهدی. (۱۳۹۵). دادرسی عادلانه و منصفانه، چاپ اول، تهران: نشر آریا داد.
  • یزدانیان، محمدرضا. (۱۳۹۷). «بررسی مقررات جدید هیئت‌های انضباطی نیروهای مسلح با رویکرد علمی و کاربردی»، ماهنامه دادرسی، ۲۱ (۱۲۷). صص ۱۲-۲۱ ، بازیابی از: http://imj.ir
    • Bartollas, Clemens and Schmalleger, Frank (2010),Juvenile Delinquency, Pearson Publisher.
    • Foster, steve (2011), Human Rights and  Civil Liberties, Longman.
    • Grarner, (2004), Block Law Dictionary, 8 edition.
    • packer,Herbert (2013), two models  of  the  Criminal  process, university  of  Pennsylvania  Law  Review.
    • trechsel, Stefan(2006), Human Rights in Criminal Pruceedings , Oxford university press, newYork .