سازوکارهای اجرایی رویه‌های عدالت ترمیمی در سازمان پلیس چالش ها و راهکارها

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی مستقل

نویسنده

استادیارگروه جرم شناسی دانشگاه علوم انتظامی امین و عضو پیوسته انجمن علمی پژوهشهای انتظامی ایران

چکیده

زمینه و هدف: با‌ وجود ظرفیت‌های بسیار خوب سازمان پلیس در راستای تحقق اهداف عدالت ترمیمی، به جهت نهادینه شدن عملکرد سنتی پلیس در صلح و سازش در یک سازوکار مشخص؛ رویکرد استانداردی برای نزدیک کردن بزه‌دیده و بزهکار به یکدیگر، آگاه کردن بزهکار از آلام و خسارات وارده به بزه‌دیده، ایجاد حس مسئولیت‌پذیری در بزهکار و پیگیری و نظارت بر رفتار بزهکار پس از توافق با بزه‌دیده وجود ندارد. در واقع، اجرایی نمودن رویه‌های عدالت ترمیمی در سازمان پلیس در عمل با چالش‌ها و موانع بسیاری از قبیل ساختار سازمانی، آموزشی و فرهنگی و... مواجه است. این پژوهش در‌صدد شناسایی و احصاء چالش‌ها و موانع اجرایی نمودن رویه‌های عدالت ترمیمی در سازمان پلیس و ارائه سازوکارهای متناسب می‌باشدروش پژوهش: روش انجام این پژوهش توصیفی – تحلیلی است. برای انجام این پژوهش کیفی، علاوه بر مرور مطالعات انجام‌شده در این زمینه، در جمع‌آوری داده‌های تحقیق از ابزارهای مختلف از جمله، نمونه‌پژوهی و تحلیل محتوای 24 پرونده مورد میانجیگری، مصاحبه نیمه ساختارمند با 40 نفر، مشاهده و تحلیل تعداد 8 جلسه میانجی‌گری با موضوعات مختلف می‌باشدیافته‌ها و نتایج: دراین پژوهش، مهم‌ترین چالش‌ها و موانع موجود در این زمینه، سیطره فرهنگ سازمانی پلیس بر فرآیند صلح و سازش، توسل به الگوهای اقتدارگرا و اجبار توام با سرزنش در ایجاد صلح و سازش، ضعف سازوکار نظارتیِ اثربخش بر فرآیند میانجی‌گری، فقدان مفاهمه زبانی نسبت به مفهوم و مصادیق عدالت ترمیمی در سازمان پلیس، درک نامناسب پلیس از چگونگی کاربرد نتایج عدالت ترمیمی، نادیده انگاشتن رضایت طرفین در ارجاع به فرآیند ترمیمی، اعلام شده است. در عین حال، مهم‌ترین راهکارهای اجرایی رویه‌های عدالت ترمیمی در سازمان پلیس، مانند ترویج فرهنگ عدالت ترمیمی و پایبندی به آن در سازمان پلیس، استانداردسازی رفتار تسهیل‌گران پلیس و نظارت و ارزیابی مستمر بر آنان، به کارگیری میانجی‌گران متخصص و آموزش اصول و موازین عدالت ترمیمی به آنان، بسترسازی جهت مشارکت فعال طرفین منازعه، اصلاح ساختار پلیس در جهت تقویت رویکرد عدالت ترمیمی، معرفی شده است.

کلیدواژه‌ها


  • آقایی نیا، حسین (1396). دیباچه جلوه های عدالت ترمیمی در حقوق کیفری ایران تالیف مجتبی فرهمند، چاپ اول، نشر میزان.
  • جمشیدی، علیرضا (1390). سیاست جنایی مشارکتی، چاپ اول، نشر میزان.
  • درویشی، صیاد (1397). بررسی نقش میانجیگری پلیس زن در پیشگیری از تکرار بزهکاری نوجوانان، در: چکیده مقالات دومین همایش دوسالانه بین المللی عدالت ترمیمی؛ پل ارتباطی میان تمدن های جاده ابریشم، چاپ اول، انتشارات میزان.
  • رجبی تاج امیر، ابراهیم (1396). نهادینه سازی رویه های عدالت ترمیمی در سازمان پلیس، میزگرد گروه جرم شناسی دانشگاه علوم انتظامی امین.
  • رحیمی نژاد، اسمعیل .(1387). کرامت انسانی در حقوق کیفری، تهران، نشر میزان.
  • زهر، هوارد (1383). کتاب کوچک عدالت ترمیمی؛ترجمه حسین غلامی، چاپ اول، انتشارات مجد.
  • شیری، عباس (1385). فرآیندهای عدالت ترمیمی، فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، شماره 1.
  • غلامی، حسین (1385). عدالت ترمیمی، چاپ اول، انتشارات سمت.
  • غلامی، حسین و همکاران (1393). اصل حداقل بودن حقوق جزا، چاپ اول، نشر میزان.
  • عباسی، مصطفی (1382). افق های نوین عدالت ترمیمی در میانجیگری کیفری، نشر دانشور.
  • فرجیها، محمد(1397). چکیده مقالات دومین همایش دوسالانه بین المللی عدالت ترمیمی؛ پل ارتباطی میان تمدن های جاده ابریشم، چاپ اول، انتشارات میزان.
  • فرجیها، محمد (1397). پلیس و عدالت ترمیمی در سیاست جنایی ایران، میزگرد گروه جرم شناسی دانشگاه علوم انتظامی امین. 
  • فرهمند، مجتبی (1396). جلوه های عدالت ترمیمی در حقوق کیفری ایران، چاپ اول، نشر میزان.
  • هان هسی، چای(1397). بررسی رویه عملی در زمینه عدالت ترمیمی در تایوان، در: چکیده مقالات دومین همایش دوسالانه بین المللی عدالت ترمیمی؛ پل ارتباطی میان تمدن های جاده ابریشم، چاپ اول، انتشارات میزان.
  • هوانگ، لان یینگ (1397). بررسی تعریف و شواهد اثربخشی میانجیگری بین بزه دیده و بزهکار در تایوان، در: چکیده مقالات دومین همایش دوسالانه بین المللی عدالت ترمیمی؛ پل ارتباطی میان تمدن های جاده ابریشم، چاپ اول، انتشارات میزان.