جلوه‌های عدالت ترمیمی در نهادهای موجب سقوط کیفر در قانون مجازات اسلامی

نویسندگان

چکیده

زمینه و هدف: نظام عدالت کیفری در ابتدای شکل‌گیری، بر مجرم و مجازات‌کردن او متمرکز بود، اما به‌تدریج در کنار بزهکار، رکن دیگرِ جرم، یعنی «بزه‌دیده» نیز مطرح و نظام عدالت کیفری دست‌خوش تغییر و زمینه‌های ظهور عدالت ترمیمی مهیا شد. هدف پژوهش حاضر، بررسی جلوه‌های عدالت ترمیمی در نهادهای موجب سقوط کیفر در قانون جدید مجازات اسلامی است.
روش: پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی است. به این ترتیب سعی شد با بررسی منابع کتابخانه‌ای و تحلیل اسناد و منابع مدون، سیاست جنایی تقنینی قانون‌گذار در قانون جدید مجازات اسلامی در نهادهای موجب سقوط کیفر و در پرتو اندیشه‌های عدالت ترمیمی تشریح شود. در این راستا، به رویه قضایی محاکم دادگستری نیز توجه شد.
یافته‌ها و نتایج: پژوهش نشان‌داد که نهادهای چهارگانة گذشت شاکی، معافیت از کیفر، عفو و توبه در قانون مجازات اسلامی برای سقوط کیفر پیش‌بینی شده‌اند. گرچه این نهادها به‌صورت بالفعل ترمیمی نیستند و می‌توان گفت در بیشتر این نهادها، کانون توجه قانون‌گذار به‌سوی اصلاح بزهکار است، ولی در تأسیس این نهادها سعی در حفظ و احیاء حقوق بزه‌دیده نیز شده است. به این ترتیب قانون مجازات اسلامی در نهادهای موجب سقوط کیفر، ظرفیت‌های خوبی برای حمایت کیفری از بزه‌دیده و پیشرفت به‌سوی اجرای برنامه‌های عدالت ترمیمی دارد، ولی این ویژگی‌ها زمانی مفید است که مورد استقبال قضایی واقع شود

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effects of Restorative Justice in Institutions Bringing Down the Punishment in the Islamic Penal Code

نویسندگان [English]

  • Mojtaba Farahmand
  • Hossein Aghaeenia
چکیده [English]

Background and objectives: At the beginning of its formation, the criminal justice system focused on offender and his punishment, but gradually beside the criminal, another element of the crime, that is, the "victim" was also raised and criminal justice system was transformed and the grounds for the emergence of the restorative justice was provided. The present study aims to investigate the effects of restorative justice in institutions bringing down the punishment in the new Islamic Penal Code.
Methodology: The present study is of a descriptive-analytic research type. In this way, investigating the library resources and analyzing the accredited documents an attempt has been made to explain the legislative criminal policy of the legislator in the new Islamic Penal Code in institutions bringing down the punishment and in the light of restorative justice ideas.
Findings and results: Research showed that the four institutions bodies, including complainant remission, exemption from punishment, forgiveness and repentance are predicted in the Islamic penal code for bringing down the punishment. Although these institutions are not potentially restorative and it can be said that the focus of legislator is towards reforming the criminal in most of these institutions, an attempt has been made in the establishment of these institutions to preserve and restore the victim's rights. In this way, the Islamic Penal Code in the institutions bringing down the punishment has appropriate capacities for criminal protection of the victim and progress towards the implementation of restorative justice programs, but these features are useful when they are welcomed by criminal justice.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic penal code
  • Restorative justice
  • Decriminalization
  • victim
  • Compensation
  • Forgiveness