حل‌و‌فصل غیررسمیِ اختلاف‌های مجرمانه بدون مداخله پلیس

چکیده

زمینه و هدف:امروزه شیوه‌های دادگری ترمیمی به‌منظور حل‌وفصل اختلاف‌های ناشی از جرم و جبران بزه‌دیدگیدر بسیاری از جوامع پذیرفته شده است. مطالعات معاصر نشان می‌دهندالگوهای دادگری سزاده و بازپرورانه در کنترل، پیشگیری از جرم و اصلاح رفتار بزهکاران کافی نیستند و بدین‌منظور باید از الگوهای دادگری ترمیمی و اجتماع‌محور نیز بهره جست. پرسش اساسی این است که نقش آیین فصل در حل و فصل اختلافات غیررسمی چیست و این شیوه، چگونه وابستگی خود را با عدالت رسمی حفظکرده است؟ این مقاله، ضمن اشاره به ویژگی‌های اجتماعی‌ـ‌فرهنگیِ عرب‌های خوزستان، جایگاه"آیین فصل"را به‌عنوان یکی از روش‌های سنتی حل‌و‌فصل اختلاف‌ها بر پایه‌ی الگوی دادگری ترمیمی در بافتار فرهنگی عرب‌های خوزستانبررسی می‌کند.
روش:روشپژوهشاینمقاله،کیفیاستودرآنازشیوه‌هایمشاهده،مصاحبهوشیوةاِسنادیاستفادهشدهاستکهبهویژهباشیوخ،رؤسایقبایل،ریش‌سفیدان،مطلعان،تحصیل‌کرده‌هاوعشایر شهرهایشادگان،سوسنگردواهوازانجامشدهاست. درشیوه‌ی اِسنادینیزازمطالبواطلاعاتمندرجدرکتاب-ها،مجله‌هاودیگرمنابعمرتبطباموضوعاستفادهشدهاست.
نتایج و یافته ها: یافته‌های این پژوهش بدین شرح اند: 1. عرب‌های خوزستان از ظرفیت بالایی برای حل‌و‌فصل سنتی اختلاف‌ها برخوردارند. از این میان، عشایر عرب، اغلب ترجیح می‌دهند که اختلاف‌هایشان را از طریق آیین فصل خاتمه دهند. 2. شیوه‌های دادگری ترمیمی از جمله، آیین فصل به حل‌و‌فصل جرم‌هایی که از گذر دادگری جنایی رسمی حل‌نشده باقی مانده اند، می‌انجامند. با وجود این، میان الگوهای دادگری ترمیمی و دادگری جنایی رسمی هم‌چنان وابستگی وجود دارد. 3. شیوه‌های حل‌و‌فصل اختلاف‌ها به‌ویژه آیین فصل در میان عرب‌های خوزستان تابعی هستند از رهیافت کمینه‌خواه دادگری ترمیمی؛ یعنی در همه‌ی جرم‌ها استفاده نمی‌شوند. 4. نقش زنان به‌عنوان وسیله‌ای برای نقل‌و‌انتقال یا داد‌و‌ستد در آیین فصل به‌طور عمده جای خود رابه پرداخت‌های مالی (پولی) داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Informal Settlement of Criminal Conflicts without Police Intervention

چکیده [English]

Background and objectives: Today the restorative justice practices to settlement of disputes arising from crime and victimization compensation has been accepted in many communities. Recent studies have shown that patterns of simple and rehabilitative justice in control, crime prevention and criminal behavior reformation are not enough and restorative and community-based justice models should also be employed. The main question is: what is the role of article regulation in informal dispute settlement, and in this way, how has it maintained its dependency with the formal justice? This article referring to the sociocultural characteristics of the Arabs of Khuzestan, investigates the position of "peacemaking ceremony" as one of the traditional methods of settlement of disputes on the basis of restorative justice in the cultural context of the Arabs of Khuzestan.
Methodology: The present study is of a qualitative research type in which observation, interview, and documentary methods have been employed. The observations and interviews were run with sheikhs, chiefs, elders, informants, educated and tribes in Shadegan, Ahwaz, and Susangerd. In the documentary method, the contents and the information contained in books, magazines and other sources were used.
Findings and results: The findings of this study are as follows: 1) Arabs in Khuzestan has a great capacity to settlement of their conflicts traditionally; among them, the Arab tribes often prefer to end their disagreements through peacemaking ceremony. 2) Restorative justice practices such as peacemaking ceremony lead to the settlement of crimes which remain unresolved via formal criminal justice. However, there is still dependency between the patterns of restorative justice and formal criminal justice. 3) Methods of settlement of conflicts, especially peacemaking ceremony among the Arabs of Khuzestan are a function of restorative justice approach. This means that they are not used all crimes. 4) The role of women as a means of transit or trade has been mainly replaced with payments (money) in peacemaking ceremony.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Restorative justice
  • Intermediary
  • Formal criminal justice
  • Peacemaking ceremony